Bij bescherming tegen hoogwater denken we meestal aan dijken. Maar ook de duinen zorgen ervoor dat we droge voeten houden. Ze beschermen ons tegen water uit de zee. Net als de dijken, moeten ook de duinen in goede conditie blijven en voldoende hoog en sterk zijn. Op de kop van Goeree laten we de wind ons daarbij een handje helpen.

Vastleggen

Om ook bij de stijgende zeespiegel droge voeten te houden, moeten de duinen de komende decennia groeien. Traditioneel wordt die groei kunstmatig bereikt: door met vrachtwagens zand op de duinen bij te storten. Duinen worden beschermd tegen afslag (wegslaan van zand door hoge golven) en winderosie door het planten van helmgras, plaatsen van stuifschermen en het instellen van een verbod om in te duinen komen (betredingsverbod.) Maar het nadeel van het op deze manier 'vastleggen' van duinen, is dat zand niet meer tot over de zeereep -de eerste rij duinen- kan komen. Daardoor groeien de duinen aan de achterkant bijna niet meer aan en verruigt daar ook de natuur doordat er te weinig vers zand en te veel stikstof uit de lucht neerslaat.

Bewegingsruimte

Samen met Natuurmonumenten, beheerder van de Springertduinen, hebben we daarom een plan ontwikkeld om de Springertduinen hun bewegingsruimte weer terug te geven. Zo kunnen de duinen weer groeien in de hoogte, maar vooral ook in de breedte. En dat hebben we nodig, met het oog op de toekomstige zeespiegelstijging. Natuurlijke duingroei gaat weliswaar langzamer dan kunstmatige, maar is ook veel goedkoper. Een bijkomend voordeel is de winst voor de natuur. De wind zal zand verder het duingebied in brengen dan vrachtwagens zouden hebben gedaan. Daardoor verandert het kalkgehalte in de grond en kan het bedreigde zogeheten 'grijs duin' met specifieke duinplanten en zeldzame diersoorten zich herstellen.

Zandrichel Springertduinen

Veiligheid op orde

We brengen de beweging van zand op gang door op drie plekken de toplaag van helmgras, zoveel mogelijk met de wortels, weg te halen. Daarbij maken we ook het begin van een kerf (inkeping) in de eerste rij duinen. Het lijkt misschien onverstandig om een inkeping in een waterkering te maken, maar door deze kerven komt juist het zandtransport op gang. Bovendien hanteren we ruime veiligheidsmarges. Kennisinstituut Deltares heeft tijdens de planstudiefase onderzocht wat de minimale hoogte van het duin moet zijn om de beschermende functie tegen hoogwater te houden. Dat bleek minimaal 7.64 m boven NAP te moeten zijn, met een minimale breedte van 43 meter. De kerven worden aangebracht op 10m boven NAP met voldoende breedte, dus ook tijdens de werkzaamheden en de groeiperiode blijft de veiligheid op orde. Bovendien monitoren we de situatie minimaal 5 jaar nauwgezet. Mocht een kerf onverwacht toch te diep lijken te gaan uitslijten, dan kunnen we dat bijsturen met de traditionele technieken van stuifschermen en helmgras.

Planning

  1. Afgerond: Planvorming

    In het derde kwartaal van 2020 startten we met de voorbereidingen voor het natuurlijk duinherstel in de Springertduinen. Onderdeel van deze fase waren onder meer het onderzoeken van de mogelijkheden, opstellen van de plannen en de bestuurlijke besluitvorming daarover. 

  2. Afgerond: Aanbesteding

    In mei 2022 gaat de aanbesteding van start: de opdracht voor het werk wordt in de markt gezet zodat aannemer daar een kostenopgaven (inschrijving) voor kunnen uitbrengen.

  3. Afgerond: Gunning aannemer

    In juni 2022 ronden we de aanbesteding af en selecteren we een aannemer.

  4. Afgerond: Voorbereiding uitvoering

    Van juni tot half augustus bereidt de aannemer de uitvoering van de werkzaamheden voor. Denk aan mensen en materieel inplannen en waar nodig materialen inkopen.

  5. Momenteel bezig: Aanbrengen kerven

    Tussen half augustus en eind september gaat de aannemer aan het werk en worden de kerven in de duinen aangebracht. We plannen deze werkzaamheden na afloop van het broedseizoen en het strandseizoen, en vóór de start van het stormseizoen in het najaar.

  6. Nog te doen: Duinen groeien aan

    Vanaf het najaar 2022 gaan de duinen dan groeien. In lente- en zomermaanden zal dat sneller gaan dan in de herfst- en wintermaanden. Als er meer zon schijnt, droogt het zand beter en wordt het makkelijker meegedragen door de wind. Voor in elk geval een periode van 5 jaar monitoren we de groei van de Springertduinen. Voldoende bescherming tegen hoogwater uit de zee blijft daarbij uiteraard voorop staan, dus als het nodig is grijpen we in. Maar in principe gaat vanaf nu de natuur het werk doen.

Bekijk de voortgang

8 augustus 2022

18 augustus 2022

25 augustus 2022

9 september 2022

12 september 2022

Bij de natuurlijke duingroei in de Springertduinen werken we samen met Natuurmonumenten. Het project wordt mede mogelijk gemaakt dankzij een financiële bijdrage van de Provincie Zuid-Holland.