Sterke dijken, duinen en kades
Waterschap Hollandse Delta werkt iedere dag aan veilige dijken. Dat is een belangrijke wettelijke taak van het waterschap. Door dijken goed te controleren, te onderhouden en waar nodig te versterken, beschermen we inwoners en bedrijven tegen hoogwater en overstromingen. In totaal beheren we ruim 800 kilometer aan dijken, duinen en kades.
Zonder onze dijken en duinen zou een groot deel van de Zuid-Hollandse eilanden onder water staan. Je staat er vast niet dagelijks bij stil, maar ook jij leeft waarschijnlijk enkele meters onder de zeespiegel. Dijken zijn dus heel belangrijk voor Nederland.
Op de Zuid-Hollandse eilanden beheren we zo'n 800 kilometer aan dijken, duinen en kades. Daarvan houdt 364 kilometer het water van de grote rivieren en binnenmeren tegen. Deze waterkeringen moeten stevig genoeg zijn om extreem hoge waterstanden te keren. We bereiden ons voor op een toekomst met hogere waterstanden en extremer weer als gevolg van klimaatverandering. Daarom denken en werken we samen met onze partners maar liefst 2 generaties vooruit.
Elke 6 jaar toetsen we de dijken op hun veiligheid. Aan de hand van deze resultaten worden dijken waar nodig versterkt. Bekijk de dijkverbeteringen waar we aan werken. Daarnaast onderhouden we alle dijken en inspecteren we deze in het voorjaar en in het najaar.
Dijkbewaking
Bij een hoge waterstand van bijvoorbeeld de grote rivieren kan er onverwacht iets gebeuren dat slecht is voor het functioneren van dijken en duinen. Het is belangrijk om schade door een hoge waterstand zo snel mogelijk op te merken. Daarom inspecteert Hollandse Delta dijken en duinen extra als het water hoog staat. Daarbij worden we geholpen door vrijwillige dijkwachten.
Bevers
Het is goed nieuws dat het aantal bevers in Nederland toeneemt, maar zij kunnen ook flinke schades aan dijken en wegen veroorzaken. Als waterschap zijn we dan ook extra alert en is het een uitdaging om veilig met de bever samen te leven.
Help mee om de dijk heel te houden
Dijken houden onze voeten droog. Daarom zorgen we als waterschap voor goed onderhoud van de dijken. Ook jij kan daarbij helpen, namelijk door de dijken heel te houden. Laat bijvoorbeeld de hond niet graven in een dijk. Door het gegraaf beschadigt de grasmat, terwijl deze belangrijk is om de grond van de dijk bij elkaar te houden. Ook crossen met een motor of quad over een dijk is slecht voor de dijk. De banden beschadigen het gras, waardoor grond van de dijk kan wegspoelen.
En ‘tegel eruit, plant erin’? Een goed idee in een gewone straat, maar als je op of langs een primaire waterkering woont dan mag dat niet. Bestrating van een dijk weghalen heeft tot gevolg dat bij hoogwater hier als eerste grond uit de dijk wegspoelt. Dat maakt de dijk minder sterk. Laat de stenen van een dijk daarom op hun plek liggen.
Droogte en wateroverlast: wat kun je zelf doen?
Gemeenten en waterschappen hebben een belangrijke rol in het voorkomen van wateroverlast en droogte, maar kunnen dit niet alleen. Vijftig tot zeventig procent van het oppervlak in steden is namelijk privaat terrein. Hier vind je tips waar je zelf mee aan de slag kunt:
Meer weten over dijken
In het Hoogwaterbeschermingsprogramma zorgen de Nederlandse waterschappen en Rijkswaterstaat samen voor sterke en veilige dijken. Voor wie meer wil weten over bijvoorbeeld de versterking van dijken, het kapotgaan van dijken en waar we zouden zijn zónder dijken, zijn onderstaande filmpjes gemaakt.
Misschien lagen we dan wel met z'n allen aan het strand bij Amersfoort. Hadden we allemaal onze eigen waterscooter in plaats van een fiets. Of kwam er alleen maar vis uit de muur in plaats van frikandellen en kaassoufflés. Ja, je weet het niet. Wat we wel weten, is dat we dan nooit de band De Dijk hadden gekend.
DE DIJK ZINGT: *Dan gaan we dansen, dansen, dansen*
Wat? Ken je hun muziek niet? Oké, ander voorbeeld dan. Kijk maar even mee hoe Nederland er ongeveer uit zou zien zonder dijken. Geen Walibi, geen Ajax-Feyenoord, geen Biesbosch, geen Lowlands en veel minder kaas. Toch best jammer.
Om te begrijpen waarom die dijken zo belangrijk zijn, laat ik je eerst kennismaken met dit hier... water. Als je ook maar één keer hebt opgelet bij aardrijkskunde, natuurkunde of biologie, dan weet je dat we niet zonder water kunnen. Maar water vormt ook een bedreiging, zeker in een laaggelegen land als Nederland. Want daar komt het water van alle kanten op ons af. Vanaf de zee, vanuit de lucht en via die rivieren. Smelt- en regenwater uit landen als Frankrijk, België, Duitsland en Zwitserland wordt door de Maas en de Rijn, en dus via ons land, afgevoerd naar zee. We zijn in geografische termen het afvoerputje van Noordwest-Europa.
En ja, dat klinkt inderdaad niet zo leuk. En toch, in dit kleine kikkerlandje, dat van alle kanten wordt bedreigd, wonen zo'n 17 miljoen mensen, en meer dan de helft daarvan, 9 miljoen, woont in gebieden die kunnen overstromen. En dat verandert voorlopig niet. Onze bodem zakt en de waterspiegel stijgt. Dan is het toch raar dat dit afvoerputje een van de beste plekken ter wereld is om te leven.
Hoe kan dat? Nou... mede dankzij onze dijken en duinen. Duinen vormen onze oudste verdedigingslinie, een cadeautje van de natuur. Op weg naar een dagje chillen op het strand zou je misschien best zonder kunnen, maar dat vervelende klimmetje houdt het zeewater ook heel effectief buiten de deur.
Even terug in de tijd. Zo'n duizend jaar geleden gingen onze voorouders ook zelf aan de slag, in wat nu Nederland is. Maar de verwachtingen lagen in de middeleeuwen net wat lager dan die van ons nu. Dijken stelden mensen in staat om de vruchtbare grond in de buurt van de zee en de rivieren te gebruiken. Ze beschermden in de eerste plaats de oogsten van de boeren. Droge voeten en huizen waren letterlijk van latere zorg. Overal waar we ons vestigden, werden er nieuwe dijken gebouwd, grote en kleine,
langs woeste en rustige rivieren, op het platteland, in de stad en aan zee. Hoe welvarender we in de loop van de eeuwen werden, hoe meer mensen er in dit kleine landje gingen wonen. Dijken groeiden langzaam maar zeker uit tot een noodzakelijke bescherming. En dat dijken bouwen deden en doen we nog steeds zo goed dat we er haast niet meer bij stilstaan.
Maar gaat het dan nooit meer mis? Jawel.
POLYGOONSTEM: Een hevige orkaan samenvallend met een springvloed bracht op 1 februari een ramp over Nederland. Een ramp die een nog niet vast te stellen schade veroorzaakte en helaas vele mensenlevens kostte.
De verschrikkelijke Watersnoodramp van 1953 kostte het leven aan maar liefst 1.836 mensen. Sindsdien hebben overstromingen in Nederland gelukkig geen slachtoffers meer gekost. Of tenminste, geen dodelijke slachtoffers. Want de overstromingen verwoesten enorm veel huizen, winkels en bedrijven. Helemaal veilig... zijn we dus nooit. Zeker nu het weer extremer wordt, moeten we er rekening mee houden dat we vaker met hoge waterstanden te maken zullen krijgen.
Maar... in Nederland zitten we natuurlijk niet stil. We werken aan hogere, sterkere, betere dijken die grote rampen moeten voorkomen. Want een Nederland zonder dijken? Ik moet er niet aan denken.
Wil je meer weten? Kijk dan ook naar onze andere video's.
Volgens een kinderboek uit 1865 over het jongetje Hansje Brinker is het heel simpel:
als je langs een dijk fietst en je ziet dat die lek is, dan stop je gewoon je vinger in het gat.
Maar ja, met de 17.691 kilometer dijk die we in Nederland hebben, is dat natuurlijk onbegonnen werk. En dus pakken we het net even anders aan. Het Hoogwaterbeschermingsprogramma wil vóór het jaar 2050 meer dan 1.500 kilometer dijk versterken. Dat is nodig om te zorgen dat de dijken in Nederland ook in de toekomst stevig genoeg blijven om de lager gelegen gebieden te beschermen tegen het water uit de rivieren en de zee. Bij het versterken van de dijken houden we rekening met de effecten van klimaatverandering, zoals veel meer neerslag en een hogere zeespiegel.
Voor we een dijk versterken, kijken we eerst goed wat er moet gebeuren. We controleren de dijken en de rivier. De rivier moet breed en diep genoeg zijn om ook in de toekomst al het water af te kunnen voeren. En de dijken ernaast hoog en stevig genoeg om het water tegen te houden als dat nodig is. Als alle metingen en berekeningen gedaan zijn, weten we wat er moet gebeuren. We kunnen aan de slag.
Zo, gaan dan de handjes uit de mouwen? Krijgen we dan nu grote graafmachines te zien, spierbundels, actie?
Nou, nee. Dat duurt nog even. Eerst gaan we namelijk kijken hoe we de dijk kunnen gaan versterken. Je kunt een dijk hoger maken of breder, of allebei. En dat kan je weer doen met verschillende materialen. Je kunt een dijk bijvoorbeeld sterker maken door er extra klei tegenaan te leggen of door een wand in de dijk te plaatsen, van beton of staal. Welk materiaal je kiest, hangt ook weer af van de plek van de dijk. Het ene materiaal kan bijvoorbeeld beter tegen woeste golven dan het andere. En dan is de vorm van de dijk ook nog belangrijk. Als een dijk minder steil is, slaan de golven er minder hard tegenaan. Je kunt er bij dijken langs rivieren tot slot ook nog voor kiezen om niet de dijk te verhogen, maar het waterpeil te verlagen. Dat doe je door de rivier wat meer ruimte te geven.
Hier bijvoorbeeld. Of hier. Zodat deze rivier ook bij hoogwater nog z'n water kwijt kan. Welke manier je kiest, hangt ook af van hoe de dijk gebruikt wordt. Een dijkversterking moet het water tegenhouden, maar ook in het landschap passen. En iedereen moet de dijk kunnen blijven gebruiken, om erover te fietsen of lopen, maar ook om er bijvoorbeeld schapen op te laten grazen.
We versterken de dijken het liefst zo duurzaam mogelijk. We letten op wat voor materialen we gebruiken, of liever nog, hergebruiken. Zoals hier in Friesland, waar ze stenen van de oude dijk opnieuw plaatsen ter versteviging van de nieuwe dijk. En we proberen zo min mogelijk CO2 uit te stoten bij de bouw door bijvoorbeeld gebruik te maken van duurzame materialen. Natuurlijk overleggen we bij het ontwerpen van de dijk met de mensen die op of bij de dijk wonen en met verschillende organisaties, zoals de gemeente. Samen bedenken we de beste, mooiste en duurzaamste manier om de dijk te versterken.
Oké, we hebben nagedacht, gerekend, getekend en overlegd. Dan is het nu natuurlijk tijd voor, juist, een officieel plan. En pas als iedereen die er iets van moet vinden, het plan heeft goedgekeurd, gaan we op zoek naar... een aannemer. De gekozen aannemer werkt het ontwerp voor de dijkversterking tot in detail uit, zorgt voor machines, materialen en de juiste vakmensen en gaat dan aan de slag.
Hallo, we mogen! Waar blijven die beelden van die grote graafmachines? Meer herrie graag!
Een dijkversterking gaat letterlijk meter voor meter. Het duurt gemiddeld zeven jaar voordat een dijk versterkt is. Maar als hij dan klaar is, dan kan je weer lang op hem rekenen en heb je die vinger van Hansje Brinker voorlopig niet meer nodig.
Wil je meer weten? Kijk dan ook naar onze andere video's.
Extra alert tijdens het stormseizoen
Het stormseizoen loopt van 1 oktober tot en met 1 april. Tijdens deze periode kunnen stevige stormen voorkomen. Wij zijn daarom extra alert en wij plannen geen werkzaamheden aan de dijken. Mocht er hoogwater komen, dan staat de dijkbewaking klaar.
Geef schade aan dijk aan ons door
Zelf kun je ook bijdragen aan de veiligheid van dijken. Zo kun je bijvoorbeeld rekening houden met de regels die gelden voor het bouwen op en rond dijken. Bouwwerken, maar ook bijvoorbeeld bomen, kunnen een dijk namelijk verzwakken. Zie je schade aan een dijk? Geef dit dan aan ons door. Zo zorgen we samen voor veilige dijken, duinen en kades.
