Amerikaanse rivierkreeft
In de Hollandse Delta leven steeds meer Amerikaanse rivierkreeften. In ons werkgebied zijn dat drie soorten: de rode, gestreepte en gevlekte Amerikaanse rivierkreeft. De Amerikaanse rivierkreeft is een invasieve exoot. Dat betekent dat hij van nature niet in Nederland voorkomt maar hier wel goed kan leven en schadelijk is voor ons watersysteem. De kreeften planten zich snel voort. Ook hebben ze in onze wateren bijna geen natuurlijke vijanden. Daardoor nemen de aantallen snel toe.
Wie is er verantwoordelijk?
Amerikaanse rivierkreeften kunnen schade veroorzaken aan slootkanten en dijken. Sommige soorten graven holletjes en tunnels in waterbodems en oevers. Soms graven ze ook een stukje in een dijk. Door hun graafwerk kunnen oevers en dijken afbrokkelen of verzakken.
Daarnaast eten ze water- en oeverplanten en woelen ze de bodem om, waardoor het water troebel wordt en minder zonlicht de bodem bereikt. Hierdoor verdwijnen waterplanten, krijgen algen meer kans en raakt de natuurlijke balans verstoord. De plaatselijke inheemse biodiversiteit neemt af en de waterkwaliteit verslechtert.
Het bestrijden en beheersen van Amerikaanse rivierkreeft is de verantwoordelijkheid van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Een effectieve bestrijding vraagt vooral landelijke regie, wettelijke bevoegdheid én structurele financiering. Waterschappen hebben geen wettelijke bestrijdingstaak voor de rivierkreeft, maar hebben wel te maken met de negatieve effecten.
Bestrijdingsmogelijkheden
Waterschap Hollandse Delta bestrijdt de Amerikaanse rivierkreeft momenteel niet. Er is op dit moment geen effectieve en betaalbare bestrijdingsmethode beschikbaar. Het wegvangen van rivierkreeften lijkt een logische oplossing, maar is in de praktijk lastig: het is arbeidsintensief en kostbaar en het effect is vaak tijdelijk want populaties kunnen zich snel herstellen. Daarom is afvangen alleen onvoldoende om het probleem op te lossen.
We blijven de verschillende landelijke onderzoeken en pilots naar een succesvolle aanpak volgen. De oplossing is echter nog niet gevonden. Steeds meer inheemse soorten als blauwe reiger, fuut, baars en snoekbaars, maar ook diverse soorten grote waterinsecten eten de kreeften op. Maar dat lijkt niet genoeg te helpen om de aantallen te verminderen.
Wat doet waterschap Hollandse Delta?
Er is onderzoek uitgevoerd met eDNA. Op basis van DNA‑sporen in het water, is vastgesteld welke soorten rivierkreeften voorkomen. Dit liet zien dat er drie soorten rivierkreeften in het werkgebied van waterschap Hollandse Delta voorkomen. Om beter te begrijpen hoe de situatie per locatie verschilt, wordt dit jaar aanvullend onderzoek uitgevoerd in de grotere sloten en meren in het werkgebied van het waterschap: de kaderrichtlijn water (KRW)-waterlichamen. Op circa zestig meetpunten verspreid over het werkgebied worden metingen uitgevoerd, aangesloten op het bestaande meetnet voor de waterkwaliteit.
Met speciale vangmiddelen wordt onderzocht of rivierkreeften aanwezig zijn, welke soorten voorkomen en hoe de vangsten per regio en omliggende waterschappen verschillen. Daarmee ontstaat een beter beeld van de verspreiding en de aantallen in het gebied. Daarnaast werkt het waterschap aan een uitgebreider monitoringsplan voor de lange termijn. Daarmee wordt het mogelijk om ontwikkelingen in de tijd te volgen en gerichter te bepalen waar en hoe maatregelen nodig zijn. Het waterschap verkent samen met gemeentes en andere waterschappen of een onderzoekpilot kan bijdragen aan de kennisontwikkeling op het gebied van bestrijding.
Het vangen van rivierkreeften is voorbehouden aan waterbeheerders, beroepsvissers en ecologische adviesbureaus die werken met toegestane vangtuigen en volgens vastgestelde en controleerbare afspraken. Dit heeft te maken met de regelgeving voor invasieve exoten en de visserij. Sportvissers mogen alleen met een hengel op rivierkreeften vissen. Het gebruik van fuiken of kreeftenkorven is niet toegestaan voor sportvissers. Als de hengelsportvereniging het volledig visrecht heeft, mogen de kreeften ook worden meegenomen naar huis. Gebruik daarvoor een goed afsluitbare emmer, zodat u de dieren niet onbedoeld verspreidt. Het is verboden om de rivierkreeften in ander water uit te zetten, dan waar ze gevangen zijn. Rivierkreeften leggen honderden eitjes per keer, dus het verplaatsen van één kreeft kan al voor een nieuwe populatie zorgen.
Meer informatie
Als u ergens rivierkreeften heeft gezien, dan kunt u dit doorgeven via de website Waarneming.nl. Graag met een duidelijke foto zodat te zien is om welke soort het gaat. Bent u benieuwd welke soort u gezien heeft? Kijk bijvoorbeeld eens op de zoekkaart van Stichting EIS of de uitgebreidere soortzoeker van Naturalis. Meer informatie over rivierkreeften kunt u vinden op de websites van het Kennisplatform Rivierkreeft, Stichting EIS, STOWA (Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer) of Provincie Zuid-Holland.
