Hoe meet het waterschap de waterkwaliteit?

Waterschap Hollandse Delta houdt de kwaliteit van het oppervlaktewater goed in de gaten. Dat doen we met veel verschillende metingen. Deze metingen worden uitgevoerd door het waterschapslaboratorium AQUON. Sommige metingen worden handmatig gedaan, andere gaan automatisch met sensoren. In dit artikel lees je meer over de reguliere metingen en waarom dit belangrijk is. 

Waarom is waterkwaliteit belangrijk?

Goede waterkwaliteit betekent dat het water gezond is. In gezond water leven voldoende waterplanten, waterdiertjes en vissen die van nature in onze regio thuishoren. Als waterschap willen we deze groepen zoveel mogelijk de ruimte geven. Zij werken immers dagelijks aan een biologisch evenwicht en beïnvloeden op een gunstige manier de chemische waterkwaliteit. Daarom zijn zowel de biologie als chemie een belangrijke graadmeter hoe het is gesteld met de waterkwaliteit en hoe die zich in loop der jaren ontwikkelt.

Medewerker van Aquon bij een meetwagen

Waterschapslaboratorium AQUON meet voor het waterschap de waterkwaliteit.

Hiervoor zijn meetnetten in het leven geroepen.  Uit die meetnetten blijkt dat de waterkwaliteit in veel watergangen onder druk staan door o.a. gewasbeschermingsmiddelen en voedingsstoffen. Het waterschap kan de waterkwaliteit niet alleen verbeteren en wil graag samenwerken met de agrariërs in de regio. Bijvoorbeeld door gerichte projecten binnen Deltaplan Agrarisch Waterbeheer, een initiatief van LTO Nederland en Unie van Waterschappen. Voorbeelden van projecten zijn emissiereductie door bewustzijn op het erf en perceel, het voorkomen van perceelafspoeling gedurende het teeltseizoen en voorkomen van stikstofuitspoeling door bij het bemestingsplan rekening te houden met de stikstofvoorraad in de bodem.

Drie grote meetnetten

Het waterschap heeft drie grote meetprogramma’s om de waterkwaliteit te meten:

  • Kaderrichtlijn Water (KRW): 43 grotere wateren 
  • Toestand & Trendmeetnet: 150 vaste meetpunten in het hele gebied 
  • Meetnet slootwaterkwaliteit: jaarlijks (willekeurig gekozen) 85 kleine wateren

Metingen voor de Kaderrichtlijn Water (KRW)

KRW-wateren zijn vaak de grotere watergangen waarin veel polderwater samenkomt. 
We meten hier o.a. metalen, gewasbeschermingsmiddelen, diverse stoffen uit de industrie, PFAS en oude verontreinigingen, zoals PAK’s en antifoulingmiddelen. Iedere stof kent zijn eigen meetstrategie.

AQUON onderzoekt voor de KRW naast de chemie ook de groepen algen, waterdiertjes (macrofauna), water- en oeverplanten en de visstand. Algen meten we elk jaar, omdat ze sterk reageren op voedingsstoffen. De andere groepen meten we minder vaak (1x/3 of 6 jaar), omdat deze langzamer reageren op veranderingen.  

Toestand & Trendmeetnet chemie en biologie

Op 150 vaste meetpunten meten we iedere maand onder andere zuurstof, stikstof en fosfor, helderheid en chloride. Biologische metingen lopen gelijk met de KRW-aanpak.  We hebben al gegevens vanaf de jaren ’80 van de vorige eeuw, deze zijn in de loop der jaren verder uitgebreid. Deze metingen gebruiken we om langjarige trends te volgen om bijvoorbeeld effecten terug te zien die zich manifesteren over decennia. Klimaatverandering is een dergelijk voorbeeld waarbij we hebben vastgesteld dat de watertemperatuur sinds het begin van de metingen in de jaren ’80 al 2 graden is gestegen. Dat is een extra drukfactor voor de waterkwaliteit.

Meetnet slootwaterkwaliteit

Sinds 2026 meten we ook gericht in kleinere wateren en dus ook in de vele landbouwsloten die in onze regio aanwezig zijn. Deze sloten hebben vaak meer gebiedseigen water en veel planten die het water goed kunnen zuiveren.

 

Overige metingen: landbouw, PFAS en rivierkreeften, sensoring

Gewasbeschermingsmiddelen

Vanaf 2024 meten we op ongeveer 20 extra locaties gewasbeschermingsmiddelen voor het  
Dit hoort bij het project Emissiereductie gewasbeschermingsmiddelen Zuid-Hollandse eilanden. Dit project is onderdeel van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer. Het project wordt gefinancierd door het Ministerie van I&W, de Provincie Zuid-Holland en Waterschap Hollandse Delta. De gegevens worden gebruikt bij de keukentafelgesprekken tussen emissiecoach en teler.

Rivierkreeften

In 2026 starten we met het meten van exotische rivierkreeften. Deze dieren veroorzaken schade aan oevers en natuur. We meten op plekken waar we al langer waterkwaliteit onderzoeken.

Sensoren: meten op afstand

Steeds vaker gebruiken we automatische sensoren. Deze meten continu:

  • zoutgehalte: om schommelingen en pieken te zien
  • algen: om blauwalg in de zomer te voorkomen
  • nitraat: om een beter beeld te krijgen dan met alleen maandelijkse metingen  

Waar kun je wat vinden?

Zie ook: